Annemiek Vos

Daar zitten we dan, midden in de winter. Maar nog geen sneeuwvlok gezien. Dat is op dit schilderij wel heel andere koek. Op dit mooie paneel van maar liefst 70 cm x 180 cm zien we Huis de Beurs daar ergens links aan de rand van de Vismarkt weggedrukt. Alleen als je weet waar het staat, dan zie je het. Annemiek Vos (1962) schilderde dit knappe werk in 2018: de mensen hebben zichtbaar last van dat pokkeweer, het sneeuwt maar door, de gure wind blaast alle kanten op, het is kil, het is koud, je hoort fietsers en voetgangers ongenadig vloeken. Is dit de charme, de nostalgie van winter?

Dat Huis de Beurs op dit schilderij door die sneeuwstorm vrijwel uit het zicht is verdwenen mag symbolisch zijn: een reeks van drieënnegentig wekelijkse columns besluit deze. Alle hadden betrekking op Huis de Beurs, vooral zoals men het café en zijn terras kent.

Momenteel wordt het interieur van het café-restaurant radicaal verfrist. Hoogste tijd! Men grijpt daarbij terug op de oorspronkelijke kleurstelling van het interieur uit 1904. Deskundig kleur- historisch onderzoek ging aan deze ingrijpende metamorfose vooraf. Oud wordt nieuw.

Het verhaal is klaar. Het is verteld.

Keith Armstrong

Een schilderij. Maker onbekend. Verdwaald. Maar pracht werk. Het doet sterk denken aan het impressionisme van Gustav Caillebotte (1848 - 1894). Het schilderij werd ooit ergens met de Engelse dichter en tekstschrijver Keith Armstrong in verband gebracht. De bron, die is jammer genoeg zoek.

Armstrong profileert zich ook als Doctor Keith Armstrong. Hoe oud de man is, dat valt niet te achterhalen. Op internet valt wel veel over hem te lezen. En zien. Dan schatten we hem op een leeftijd van rond de zeventig. En dan zien we dat de titel die hij nogal eens gebruikt, Doctor Keith Armstrong, hem terdege past! Wat een achtergrond!

Sinds 2006 houd hij er een blog op na. En daarin passeert zo ineens Huis de Beurs. Het is een haast onnavolgbaar gestapeld geheel van psychedelische gedachten en surrealistische zinnen waarmee hij Huis de Beurs bejubelt. De Nederlandse vertaling is losjes en associatief. Zoals het origineel.

	huis de beurs   spinning and reeling, days slipped by the window, thudding clouds. we rock in candlelight, piano glows. sun’s sunk into the red carpet, blood in the skin of the wine, juicy dregs of another spilt day. old friends they have come through this infernal revolving door and gone on to evolve long faces in the mist. new vistas swing through the old market to make the lifelight shine in our hearts. dragging on the stubs of years, blowing out memory’s vague smoke. wet cobbles glint with the dreams of fish, flashing girls stream by on darting bikes. the crippled sunset of war years, the modern politics of fear. throw me another cigar hand over your gear, let us meet in socialist song. your fleeting poetry is a scarf tossed round my neck. my handsome northern mate, I am going Dutch tonight. that Mr Piano Man flies across the bar to catch an A Train again for the fresh morning, love’s daybreak. my darling, kiss my poet's lips, let us greet the warm flesh of Groningen breathing.		huis de beurs   draaiend en zwierend zo passeren de dagen langs het raam donderwolken we wiegen bij kaarslicht de piano glimt de zon is verzonken in het rode tapijt bloed in rode wijn de droesem van alweer een verloren dag oude vrienden, ze zijn gekomen via de draaideur van de hel en ze gingen verder chagrijn in de mist nieuwe vergezichten dienen zich aan over  de oude markt om het leven weer te laten schijnen in onze harten trekjes nemend van de peuken der jaren de rook van vage herinneringen wegblazen natte keien glinsterend van dromen van vissen modieuze meiden flitsen voorbij op snelle fietsen de kreupele zonsondergang van de oorlogsjaren de actuele politiek van angst gooi me nog een sigaar overhandig je hebben en houden laten we samenkomen in een socialistisch lied jouw vluchtige poëzie is als een sjaal om mijn nek gegooid mijn knappe vriend uit het noorden ieder betaalt voor zich vanavond de pianist vliegt over de bar om de intercity te pakken naar de prille morgen de dageraad van de liefde mijn liefste kus mijn dichters’ lippen en laten we het warme hart begroeten van levend groningen

Joost Doornik (5)

Hè, dit schilderij kennen we toch al?! Het staat toch op de voorkant van de menukaart van Huis de Beurs! Nee, zo op het eerste gezicht lijkt dat misschien wel zo, maar dit is een volstrekt ander werk. Eigenlijk een tweede versie van die welke we in gedachte hebben. De ezel, dan ook de schilder, die staat op dezelfde plek, maar voor de rest is alles anders. Andere gasten. Andere bediening. Andere belichting. Andere kleuren.

Joost Doornik schilderde het een jaar of wat voor de millenniumwisseling. Olieverf op doek. Het heeft, voor zijn doen, een hoogst ongebruikelijke afmeting: 1 bij 2 meter. Toe maar! Stel je voor! Dat formaat hang je niet zo maar thuis achteloos boven de bank. De dwingende aanwezigheid ervan kun je bovendien niet negeren wanneer het je niet even uitkomt. Het schilderij verdient dan ook een ruime, royale plek.

Het werd ooit geëxposeerd bij Galerie Art Options in Wijk bij Duurstede. Bij haar bezoek daar maakte het een verpletterende indruk op de toenmalige uitbaatster van het plaatselijk restaurant De Engel. Maar nee, na het zien van de sticker met daarop de vraagprijs van fl. 10.000, - liet ze het schilderij voor wat het was: mooi, groot en niet goedkoop. Van aanschaf zag ze dan ook af.

Toen de term crowdfunding nog moest worden uitgevonden hebben vrienden en anderen het schilderij, achter haar rug om, stiekem gekocht. Voor haar. En zo kwam het schilderij uiteindelijk toch weer in Wijk bij Duurstede terecht. Bij De Engel. Waar het past.

Al meer dan vijftien jaar siert het een wand van dat restaurant.

Placemet

 Wat een prachtige schets! Welnee, het is een nauwgezette, realistische tekening. Rechtsonder staat een onleesbaar krabbeltje van de maakster, dan wel van de maker. Hoe dan ook, we staan frontaal voor Huis de Beurs. Natuurlijk. Heel herkenbaar. Maar wacht. De tweede etage ontbreekt. Daar moest eerst een flinke brand op eerste pinksterdag 1927 aan te pas komen voordat deze werd aangebracht. Waar we tegenwoordig de grote etalageruiten op beide zijden aantreffen zien we hier twee ramen en drie naar binnen draaiende terrasdeuren, strak in het gelid van de ramen op de eerste verdieping. Boven de entree en rechts ervan zien we een gietijzeren balkon dat er tegenwoordig niet meer is. Verkwanseld. Onder de ronde rand, heel goed kijken, lezen we Venduhuis voor en dan wordt wat volgt helemaal onleesbaar. Loep, inzoomen, Groninger Archieven, niets gaf verdere duidelijkheid. Misschien moesten we het maar zo houden!

Pal onder het fraai gedecoreerde dakkapelletje zien we op de eerste etage én op de begane grond dichtgemetselde vensters die herinneren aan ooit, aan ooit hoe het was. Belasting op onroerend goed werd geheven op het aantal vensters dat een pand bezat. Als je deze die functie ontnam, dan scheelde je dat in de af te dragen belasting. Dichtmetselen was een legale praktijk van belastingontduiking, maar die historische architectuur alom rigoureus heeft geraakt.

Hoe dan ook, dit plaatje sierde jaren de placemat van Huis de Beurs. Deze werden per 1000 stuks door de drukkerij aangeleverd. Hoeveel kilo's papier met deze prachtige prent verdwenen wel niet in de afvalbak, samen met wat resteerde van de maaltijd? ! Een retorische vraag, maar een die zich toch aandient.

Marianne Brouwer (2)

 

Tjonge jonge, wat een geweld! Wat een expressie! Felle kleuren, ferme verfstreken! Klitsklatsklander!

We zien hier een werk van Marianne Brouwer (1993). Ze studeerde af aan Kunstacademie Minerva Groningen. Over de inhoudelijke kwaliteit van deze opleiding voeren de mensen die het menen te weten de laatste jaren stevige discussies. Maar op al het werk van Brouwer valt niets af te dingen. Dat zien we bijvoorbeeld hier.

De vraag dient zich onmiddellijk aan welke de relatie van dit bonte schilderij is tot Huis de Beurs? Welnu, vanuit het openstaand hoekraam boven de draaideur schilderde zij dit markt tafereel. Feitelijk een volstrekt oninteressant plaatje, maar zie hoe zij de bezigheden van de marktkooplieden van bovenaf tot een haast abstract geheel heeft samengebracht. Het intrigeert. Je zoekt houvast, een herkenbaar aanknopingspunt. Welnu, dat vinden we in de tricolore waarmee frietkraam van De Belg zich zo herkenbaar onderscheid. En als we de weg helemaal kwijt zijn, dan biedt d'Olle Grieze, dat wat bruine rechts
in de bovenhoek, wel de gewenste oriëntatie.

Arent Brommet

 

 

Huis de Beurs laat zich er op voorstaan dat het al sinds 1795 daar op die goede hoek bevindt. Dat zal allemaal wel, maar de ziel er van, het interieur, dat heeft in de loop der jaren allerlei veranderingen moeten ondergaan. Vaak verbeteringen. Het ouderwetse Thonet-meubilair maakte plaats voor het moderne werk,  gemeentelijke eisen rond sanitair vroegen om drastische ingrepen, een tweede biljart erbij, later beide de deur uit, de brandweer die op grond van nieuwe inzichten andere vluchtroutes verlangde, een verdwaalde Hongaar die er een ordinaire schnitzeltent van maakte of een terloopse vriendin van een exploitant die het allemaal zo veel beter wist. Ach bedenk het maar. Er was altijd wel wat.

Het tromgeroffel ontbreekt, maar in het Nieuwsblad van het Noorden van dinsdag 2 mei 1922 kondigt Arent Brommet met enige bombarie aan dat de volgende dag Huis de Beurs zal worden heropend. Dan is het dus gesloten geweest. Anders kun je het niet heropenen. Arent Brommet was een jonge horecaondernemer van 34 die flink aan de weg timmerde. In de loop der jaren lezen we regelmatig in Het Nieuwsblad van het Noorden dat hij verbetering op verbetering stapelde. Vervolgens maar steeds weer een heropening.

Bekijken we deze advertentie dan getuigt deze, grafisch gezien, van een haast aandoenlijke knulligheid. De mededeling ‘Heropening’ vraagt de aandacht. De letterzetter had geen vaste hand: als je zo tussen je wimpers kijkt, dan zie je de letters vrolijk dansen. Ambachtelijk drukwerk. Nee, zo maar een willekeurige heropening vraagt hier niet de aandacht, maar Huis de Beurs attendeert de mensen op zijn heropening. De fraaie aanbeveling ‘Flinke bergplaats voor fietsen’ in deze annonce werd op 25 augustus 1922 in de gelijknamige krant door Brommet gewijzigd in een veel sterkere: ‘Ruime bergplaats voor fietsen onder contrôle.’ Met deze garantie was er geen enkel beletsel meer om Huis de Beurs per fiets te bezoeken.

Arent Brommet wist van wanten.

Sip Hofstede (5)

 

Vorig jaar overleed Sip Hofstede (1948 - 2019). Hij was graficus, reclameman, architect, musicus, maar vooral ook schilder. Het eigene, het karakteristieke van Stad en Ommeland wist hij pakkend met vlotte en klare streken vanaf zijn bont palet raak te verbeelden. Hofstede had een idioot hoge productie en wel van de hoogste kwaliteit. En altijd herkennen we daarin onmiddellijk zijn hand. Aan menige wand van een café, vergaderruimte, restaurant of wachtkamer hier in het Noorden siert werk van hem, treffend werk dat zo aanspreekt. 

Zie hier Cappuvino. Het in 2018 geopend restaurant staat er bij alsof het er altijd al stond. Architectenbureau De Zwarte Hond heeft dit hoekpand met verrassende materialen fraai ingepast binnen de bestaande bebouwing. Het forse schilderij dat we hier zien hangt er op de eerste etage, boven aan de trap, meteen rechts. Verrassend hoe Hofstede Huis de Beurs, daar links in de hoek, nét even die kleur gaf waarmee het zich van de onmiddellijke omgeving onderscheidt, het mosterdgeel waarmee het niets anders kan zijn dan Huis de Beurs.

Herma van Bolhuis (2)

 

 

Een wat minder verfijnd impressionistisch schilderij, dat zien we hier. Is hier sprake van een contradictio in terminis? Herma van Bolhuis (1964) heeft haar ezel op een plek gezet waar eigenlijk wandelaars, fietsers en knetterende bromfietsen dagelijks hun ruimte opeisen. Knap werk dan ook dat dit schilderij met verrassend oogpunt vanaf een drukke plek geschilderd is, een plek die anderen dagelijks dwingend claimen. Misschien verklaart dit wel waarom het oogt als in alle haast gemaakt.

Links zien we de natuurstenen trap met krullerige leuning die toegang geeft tot Pronk, een fraaie zaak die eerder als Zomers goede sier maakte. Fietsen slingeren overal rond. Ja, wat moet je er immers mee als je er niet op zit! Twee staan er gestald tegen het gietijzeren hek rechts dat een van de vele paardenkastanjes op de Vismarkt tegen dit soort hinder beschermt. Hoe ecologisch verantwoord vervoer tot maatregelen noodzaakt ter bescherming van stedelijke flora! En, is dit ook een contradictio in terminis? We kijken in de richting van het A-Kerkhof. De mensen van ver weg veren bij het zien of horen van deze straatnaam altijd wat op: 'Hé, dat is die rode Monopoly-straat van Groningen.' Voor de draaideur van Huis de Beurs staat een stel te dralen: een dame die een flinke paarse rugzak met zich mee draagt bespreekt een en ander met een jongeman die de kleur van zijn schoenen heeft afgestemd op die van zijn haar. Hoe dan ook, we zien een knap gemaakte snapshot op een saaie dag, daar aan het A-Kerkhof.

Silvester Peperkamp (2)

 

 

Op 28 januari 2020 genoten we hier van een mooi paneeltje van Silvester Peperkamp (1950 - 2011), een begenadigd kunstschilder uit de Betuwe. Op zijn geliefde toeristische rondreisjes door Nederland droeg hij altijd zijn tubetjes olieverf, het handig tafelezeltje en wat kleine paneeltjes masoniet met zich mee.

Voor een flesje Duvel liet hij zijn slordige, maar rake schetsen ter plekke achter. 'Zie maar wat je er mee doet', leek hij met die gemoedelijke ruil te willen zeggen. Op bedoeld paneeltje zagen we de weergave van zijn blik vanaf het tafeltje van waar hij de gezelligheid van dat moment in Huis de Beurs zo klip en zo klaar wist te vangen.

Vanaf dat zelfde tafeltje, het tafeltje waar je tegen op loopt wanneer je de deur bent doorgedraaid, zag hij óók pianiste Inge geroutineerd en met aandacht haar muzikale noten rondstrooien. Compositorisch is dit werkje van 24 cm x 18 cm in grote en ruwe lijnen eenvoudig opgezet: de onmiskenbaar aanwezige achterzijde van de piano, de pianiste die nauwgezet haar bladmuziek praktisch volgt en twee kletsende vrouwen pal achter haar aan wie deze pianoklanken kennelijk niet zijn besteed. Een roze vruchtentaartje op hun tafeltje vraagt meer hun aandacht.

Die kleine paneeltjes, die fijne pareltjes van 'Silvester', de naam waarmee hij zijn werk vluchtig signeerde, die weggevertjes, die moet je koesteren en bewaren. En dat deden we!

'n Uur rust

 

 

En dan duikelt er zo maar een prachtige, tweekleurige aquarel op waarop we onmiskenbaar het buffet van Huis de Beurs herkennen. Paars voert de boventoon, een wel erg merkwaardige kleurkeus maar die hier toch wonderlijk mooi uitpakt.

Zie de gaper gapen. Zie de barman doen wat de barman moet doen. Rechtsboven de eerste drie woorden van de belerende levensles  ’n Uur rust is ook Verdainst’. Deze lezen we boven aan de wand, onder de rand van het plafond. Het is een een volkswijsheid om even bij stil te staan.

Op het eerste gezicht lijkt het alsof de kunstenaar zijn werk niet helemaal goed in de hand heeft: de verf lijkt druppelsgewijs van boven naar beneden te lopen, van donker naar licht. Maar kijken we goed, dan zien we een uitgekiende compositie waarbinnen alles klopt. Subtiele detaillering en slordig ogende lijnen doen niet voor elkaar onder. Ze versterken elkaar zelfs.

Intrigerend is dat de kunstenaar haar of zijn signatuur nergens heeft achtergelaten, evenmin als een datering van dit werk. Ook is volstrekt onduidelijk wie deze aquarel waar opduikelde. Het intrigeert. Het doet allemaal wat aan Banksy denken, Banksy, maar dan op die hoek van de Folkingestraat en het A-Kerkhof.

 

 

Kamertjeszonde

 

In 1904 wordt Huis de Beurs flink uitgebreid met een fraai pand aan het A-Kerkhof. Op de benedenetage komt een toneelzaal en op de eerste een royaal concertpodium. Dit laatste wordt in 1917 tot bioscoop omgebouwd en krijgt de naam ‘Beurs Theater’. Eind jaren ‘80 genoot deze een zodanig smoezelige reputatie dat men besloot de deuren maar definitief te sluiten.

 Tijdens de mei-kermis van 1932 werd het toneelstuk Kamertjeszonde van Dirk Janssen in het Beurs Theater ten tonele gevoerd, niet te verwarren overigens met de gelijknamige zedenschets uit 1898 van Herman Heijermans. Deze Kamertjeszonde speelt zich af in de Amsterdamse Jordaan waar Mooie Greet, werkzaam in de kroeg van haar vader, smoorverliefd wordt op een stamgast, een rijke uitvreter. Deze weet Greet met allerlei valse en patserige beloftes om zijn vingers te winden. Natuurlijk loopt dat allemaal verkeerd en tragisch af. Zo gaat dat in het sociaal-realistisch drama. Maar uiteindelijk krijgt het toch een gelukkige wending wanneer Dries, een doodnormale volksjongen, stapelverliefd wordt op Greet. En zij op hem. Een tranentrekkende smartlap waardig! De recensie van Kamertjeszonde in het Nieuwsblad van het Noorden van 17 mei 1932 besluit als volgt: Er is uitstekend gespeeld en het publiek toonde zijn ingenomenheid door langdurig applaus. Het enthousiasme voor dit kleinburgerlijke volkstheater sluit naadloos aan op het hoge bourgeoisie-gehalte dat Huis de Beurs altijd had en nog steeds heeft.